Trong thực tế, không ít trường hợp người dân vì cần tiền gấp hoặc do tin tưởng lẫn nhau đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất để vay tiền, thay vì lập hợp đồng vay và thế chấp quyền sử dụng đất theo đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, hợp đồng chuyển nhượng là giao dịch làm phát sinh việc chuyển quyền sử dụng đất nếu đã được công chứng và đăng ký theo quy định của Luật Đất đai 2024. Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp, bên vay có thể đối mặt với nguy cơ mất quyền sử dụng đất.
Cần làm gì khi lỡ ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất để vay tiền
Khi đã lỡ ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhằm mục đích vay tiền, người dân cần nhanh chóng đánh giá lại bản chất giao dịch và có biện pháp pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong nhiều trường hợp, hợp đồng chuyển nhượng chỉ mang tính hình thức nhằm bảo đảm cho nghĩa vụ vay tài sản, nên có thể được xem xét là giao dịch dân sự giả tạo theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Cách 1: Trao đổi thương lượng lại với nhau để làm rõ mục đích thật sự của giao dịch chuyển nhượng
Theo đó, các bên cần thỏa thuận việc thanh toán khoản vay cũng như hoàn trả quyền sử dụng đất. Việc thỏa thuận được lập thành văn bản rõ ràng sẽ giúp hạn chế phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện.
Cách 2: Trường hợp không thể thỏa thuận, người có quyền lợi bị ảnh hưởng cần thu thập đầy đủ các tài liệu, chứng cứ chứng minh bản chất vay tiền của giao dịch
Các bằng chứng cần thu thập bao gồm: chứng từ giao nhận tiền, thỏa thuận về lãi suất, tin nhắn trao đổi giữa các bên, hoặc các chứng cứ thể hiện việc bên chuyển nhượng vẫn tiếp tục quản lý và sử dụng đất. Những tài liệu này là cơ sở quan trọng để chứng minh hợp đồng chuyển nhượng chỉ là giao dịch giả tạo nhằm che giấu giao dịch vay tài sản. Trên cơ sở các chứng cứ thu thập được, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu Tòa án xem xét tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu do giả tạo, đồng thời xác định lại quan hệ pháp lý thực sự giữa các bên là quan hệ vay tài sản để giải quyết theo quy định pháp luật.
Việc kịp thời áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp và chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ giúp người dân hạn chế tối đa rủi ro mất quyền sử dụng đất khi phát sinh tranh chấp liên quan đến việc ký hợp đồng chuyển nhượng để vay tiền.
Trong quá trình thu thập các bằng chứng, người vay có thể yêu cầu Thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận lại các nội dung về tin nhắn, ghi âm, video, sao kê ngân hàng,… chứng minh giao dịch vay tiền để làm chứng cứ nộp cho Tòa án.

